Dynamiczna Diagnoza Kultury Warmii i Mazur 2013

Ckl działań programowych, których celem było stworzenie diagnozy stanu kultury i polityk kulturalnych w Województwie Warmińsko-Mazurskim.

Diagnoza zaplanowana na lata 2013 -2014 realizowana jest metodą „badanie przez działanie” (action research). Jej cechą jest to, iż zostawia po sobie zmiany w środowisku, w którym je przeprowadzono. 

Celem projektu jest wzmocnienie kapitału społecznego - według Bourdieu określanego jako całość relacji, kontaktów, więzi, przyjaźni i zobowiązań. Pewna ich liczba (możliwa do empirycznego ustalenia) oraz intensywność pozwalają jednostce na działanie w przestrzeni społecznej. Określa go praktycznie przynależność do różnych grup społecznych i trwała sieć relacji, w które uwikłane są poszczególne jednostki. Kapitał społeczny jest bezpośrednio powiązany z kapitałem kulturowym.  W roku ubiegłym przygotowany został raport z badań zrealizowanych przez zespół pracujący pod kierunkiem prof. dr. Barbary Fatygi, zatytułowany „Kultura pod pochmurnym niebem”. Zawarte zostały w nim zasadnicze wnioski i rekomendacje wskazujące kierunki polityk i działań kulturalnych, które mogą mieć pozytywny wpływ na rozwój kapitału społecznego i jakości życia mieszkańców Warmii i Mazur. W bieżącym roku zamierzamy kontynuować prace zapoczątkowane przez proces tworzenia „Diagnozy..”. Prace te prowadzone będą w dwóch zasadniczych kierunkach:

1.Upowszechnianie rezultatów badań i kontynuowanie debaty publicznej wokół ich głównych tez i wniosków.

2. Rozpoczęcie działań w wybranych środowiskach lokalnych, których celem będzie próba praktycznego zastosowania i zbadania w praktyce rekomendacji „Diagnozy…”, a szczególnie wypracowywanie metod praktyk kulturalnych skierowanych na tworzenie kapitału społecznego. 

Adn. 1. Przede wszystkim zamierzamy wydać drukiem uzupełniony o wnioski z dotychczasowej dyskusji tekst „Dynamicznej Diagnozy…”. Doświadczenia, wnioski teoretyczne i praktyczne rekomendacje „Diagnozy” zamierzmy poddać pod publiczną debatę w trakcie cyklu seminariów „Kultura pod pochmurnym niebem”. Planujemy zorganizowanie sześciu publicznych debat z udziałem zaproszonych z ekspertów i liderów regionalnego życia kulturalnego. Tematy poszczególnych seminariów dotyczyć będą kluczowych tez „Diagnozy…” np :

- wpływu działań kulturalnych na kształt i jakość kapitału społecznego,

- powiązań edukacji i kultury,

- kwestii tożsamości lokalnej na Warmii i Mazurach,

- mniejszości kulturowych,

- miejscu lokalnych polityk i działań kulturalnych w nowej strategii rozwoju regionu.

Zamierzamy także zorganizować dwie konferencje regionalne skierowane do liderów lokalnego życia kulturalnego poświęcone:

1. Podsumowaniu dyskusji nad strategią rozwoju kultury regionu prowadzonej w oparciu o „Dynamiczną Diagnozę…” w trakcie cyklu seminaryjnego.

2. Prezentacji praktycznych wniosków i rekomendacji metodycznych wypracowanych w trakcie realizowanych w 2013 roku programów CEiIK poświęconych innowacyjnym metodom wykorzystania działań kulturalnych w procesie tworzenia i przekształcania kapitału społecznego.

Do udziału zarówno w cyklu seminaryjnym jak i w konferencjach zaprosimy przedstawicieli samorządów, instytucji kulturalnych, stowarzyszeń, środowiska artystyczne i naukowe regionu. Przewidujemy, że liczba uczestników spotkań wyniesie około 300-400 osób.

 

AD.2 Działania w wybranych środowiskach lokalnych, których celem będzie praktyczne wypracowywanie innowacyjnych praktyk kulturalnych skierowanych na tworzenie kapitału społecznego. Naszą aktywność zamierzamy skoncentrować na dwóch środowiskach - w Olsztynie i  oraz wiejskich, przede wszystkim na terenie Gminy Dźwierzuty; planujemy także działania w gminach Orneta i Braniewo oraz podolsztyńskich wsiach. 

  A. W Olsztynie - kulturalnej metropolii regionu - będziemy realizować działania oparte na idei budżetu partycypacyjnego.  W gronie zaproszonych liderów środowisk kulturotwórczych miasta zamierzamy w trakcie cyklu spotkań warsztatowych określić priorytety działań na rzecz uspołecznienia systemu kultury miasta oraz, jako pierwszy krok zmierzający w tym kierunku , wypracować zasady wykorzystania partycypacyjnego budżetu na przedsięwzięcia kulturalne. Budżet ten, którego podstawową część stanowić będą środki przeznaczone w budżecie CEiIK na wspieranie organizacji pozarządowych, w formie konkursu grantowego rozdysponowany zostanie w drodze mini-konkursu grantowego na działania kulturalne olsztyńskich organizacji pozarządowych, a także grup nieformalnych, które uzyskają formalne i organizacyjne wsparcie instytucji miejskich. 

W ramach konkursu udzielane będzie wsparcie merytoryczne dla uczestników projektu poprzez szkolenia, wizyty ekspertów oraz konsultacje internetowe i telefoniczne. Każdy uczestnik projektu otrzyma zestaw umiejętności umożliwiający prawidłowe rozpoznawanie zasobów kulturowych środowiska oraz programowanie działań uwzględniających zasoby i podnoszenie jakości usług. Spotkania z  animatorami z CEiIK  będą miały na celu udzielanie pomocy uczestnikom  w wykorzystaniu zdobytej wiedzy i umiejętności do przeprowadzenia rozpoznania zasobów kulturowych środowiska lokalnego. 

Przedstawiciele organizacji pozarządowych uczestniczący w projekcie otrzymają wiedzę i umiejętności dotyczące podnoszenia jakości i efektywności realizowanych przez siebie działań. Projekt umożliwi poznanie umiejętności prawidłowego diagnozowania zasobów kulturowych środowiska lokalnego oraz poznanie potencjalnych partnerów do wspólnych działań we własnym środowisku. W efekcie organizacje pozarządowe udoskonalą umiejętności gwarantujące zaplanowanie działań kulturalnych, które będą rozwijały i wzmacniały kapitał społeczny społeczności Olsztyna. Efektywne działania będą podnosić prestiż organizacji w środowisku lokalnym, wzmocnią jej potencjał merytoryczny, stworzą możliwość kreowania nowych pomysłów i pozyskiwania środków finansowych na ich realizację.

Przewidujemy, że przeprowadzone w wyniku konkursu działania zaprezentowane zostaną w trakcie podsumowujących nasze projekty konferencji.

 

 B. Pilotażowy program budowania kapitału społecznego  „ATOL”

 

Program polegać będzie na przeprowadzeniu pilotażu realizowanego metodą „acting reasearch”. Koncentrować się on będzie na próbie wypracowania praktycznych metod działania wobec wyzwań wskazanych przez rekomendacje zeszłorocznego raportu o stanie kultury regionu. Dotyczyły one przede wszystkim potrzeby zmiany stylu i trybu tworzenia lokalnych polityk kulturalnych. Ich przyszła skuteczność zależy od właściwej identyfikacji zasobów lokalnych, istnienia sieciowych relacji między różnymi podmiotami aktywności kulturalnej oraz przede wszystkim na kreowaniu działań kulturalnych będących narzędziem tworzenia kapitału kulturowego i społecznego. Ważnym, wynikającym z raportu, czynnikiem decydującym o możliwości wpływania działalności kulturalnej na wzrost wymienionych wyżej lokalnych kapitałów jest jej stabilność i przewidywalność, skoncentrowanie na lokalnych środowiskach jako głównych grupach oddziaływania oraz nadawanie jej glokalnego charakteru. Glokalność polegać ma w tym kontekście na znajdowaniu dla specyficznie lokalnych zjawisk i treści, uniwersalnych form ich komunikowania i funkcjonowania w kontekście kultury zglobalizowanej.  

W związku z powyższym, punktem wyjścia pilotażu będą prace nad swoistą inwentaryzacją zasobów lokalnej pamięci i organizowaniu wokół niej debaty społecznej i aktywności kulturalnej. Szczególną rolę w tym procesie odgrywać będzie prac nad odbudowaniem relacji międzygeneracyjnych.  Taki obszar działania został wybrany również ze względu na tezy przedstawione w raporcie „Kultura pod pochmurnym niebem” – stwierdza się w nim, że cechą charakterystyczną społeczności Warmii i Mazur jest bardzo słaby poziom tożsamości lokalnej, brak oczywistych elementów kultury miejscowej, z którą można się identyfikować.


Z tego powodu jako działanie inicjujące proces rewitalizacji społeczności lokalnych wybraliśmy metodę polegającą na gromadzeniu i upublicznianiu przez utworzone w ramach projektu grupy, pamięci mieszkańców o zdarzeniach, szczególnych miejscach w ich wsiach i miasteczkach. Chodzi o zainicjowanie procesu odkrywania przez lokalne społeczności wagi pamięci związanej z miejscami i wydarzeniami, które - choć mogą się wydawać nieistotne z perspektywy „dużej historii kultury”, bo częstokroć mają właśnie lokalny, prawie osobisty wymiar - decydują o możliwości budowania związku ludzi z miejscami, ich „Małymi Ojczyznami”. Liczymy również na to, że taka tematyka działań pozwala na tworzenie obszarów integracji będących neutralnymi wobec potencjalnej konfliktogenności zasobów pamięci obecnych mieszkańców regionu. Po-emigracyjne społeczności Warmii i Mazur tworzyli ludzie, którzy niejednokrotnie byli po różnych stronach frontów II wojny światowej. 

 

Program inicjować ma powołania na Warmii I Mazurach regionalnej sieci inicjatyw działań w obszarze tworzenia i wzbogacania kapitału społecznego.  Obejmować ona będzie instytucje i organizacje działające głównie na terenach wiejskich. Dlatego jego istotnym elementem będą warsztaty i wsparcie konsultacyjne dla lokalnych grup projektu i ich animatorów. „Atol” ma przygotować środowiska objętych działaniami gmin do bardziej kompleksowych przedsięwzięć tworzenia kapitału społecznego – stworzyć bazę zasobów kulturowych i stworzyć na bazie obudzonej lokalnej pamięci, nową sieć kontaktów międzyludzkich.

Ze względów badawczych zdecydowaliśmy się prowadzić działania w gminach o istotnej względem siebie odmienności kulturowej, wynikającej przede wszystkim ze zróżnicowania   procesu osiedleńczego. Zależy nam na sprawdzeniu czy wpływa on do tej pory na jakość i efektywność procesów tworzenia kapitału społecznego. Na wybór miejsc działania wpłynął także fakt nawiązania przez CEiIK roboczych kontaktów z lokalnymi społecznościami i identyfikację liderów, mogących być liderami kolejnych, bardziej zaawansowanych animacyjnie przedsięwzięć. Działania pilotażowe zamierzamy prowadzić w następujących gminach:

- Pieniężno i Braniewo – ze względu na wysoki współczynnik ludności pochodzenia ukraińskiego, 

- Orneta – ze względu na liczną społeczność osób pochodzących z dawnych Kresów Wschodnich,

- Dźwierzuty – gmina z silną dominantą osadnictwa z Kurpiów, a także stosunkowo silną obecnością kultury mazurskiej,

- gmina Olsztyn – w tym wypadku interesuje nas nie tyle zróżnicowanie kulturowe społeczności, a przede wszystkim ich relacja z metropolią - Olsztynem - i jej wpływ na funkcjonowanie i zachowanie tradycji i możliwości tworzenia lokalnego kapitału w sytuacji silnego oddziaływania centrum.

Efektem działań w gminach, oprócz wyszkolenia animatorów, przygotowania katalogu pamięci miejsc ok. dziesięciu miejscowości, będzie przygotowanie opisowego raportu o doświadczeniach z procesu animacyjnego i wyselekcjonowanie oraz opisanie elementów składających się na metodologię „dobrej praktyki”.  Zasadniczym celem naszego działania będzie więc opracowanie i upublicznienie w trakcie podsumowujących projekt konferencji metody tworzenia lokalnego kapitału społecznego przy użyciu narzędzi edukacji i animacji kulturalnej.

W jednej z gmin (Dźwierzuty) zamierzamy zapoczątkowany proces poprowadzić dalej.  We współpracy z władzami gminy zorganizujemy cykl warsztatów i spotkań z lokalnymi instytucjami i organizacjami. Celem tych spotkań będzie stworzenie sieciowych projektów działań rewitalizacji społecznej oraz wspólne wypracowanie strategii rozwoju kultury w gminie, która będzie zatwierdzona jako dokument strategiczny przez Radę Gminy. Przygotowana zostanie także praktyczna strategia foundrisingowa dla organizacji i instytucji lokalnych.

Kontakt:

Ośrodek Animacji Kultury Czynnej

tel. 89 513 17 35/44/46

Do góry

 


Program dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Samorządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego.

 


Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Warmia i Mazury
na lata 2007-2013.

Polityka prywatności © 2013 Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie.
Projekt graficzny i wykonanie techniczne: CIRUTdesign.
Poznaj lepiej nasz region: