Ostatni Warmiacy i Mazurzy

Ostatni Mazurzy i Warmiacy
To tytuł projektu, którego pierwszy etap został już zrealizowany w roku 2008. W ramach tego działania powstał zbiór 100 dokumentacji audiowizualnych wywiadów z Warmiakami i Mazurami. Na podstawie tych materiałów stworzyliśmy 10 filmów, dokumentujących wspomnienia ostatnich przedstawicieli autochtonicznej ludności Warmii i Mazur, które prezentujemy Państwu na naszej stronie. Filmy te są unikalną okazją do poznania fragmentów najnowszej historii Warmii i Mazur z relacji jej bezpośrednich świadków.


1945

W Prusach Wschodnich II Wojna Światowa długo znana była jedynie z gazet, kronik filmowych i radia. Swoje prawdziwe oblicze ukazała Warmiakom i Mazurom dopiero w 1945 roku. Na własnej skórze odczuli to, co wcześniej znali z lektury i propagandowych obrazów. Nawet ci, którzy zawsze przyznawali się do polskości nie mogli czuć się bezpiecznie.


W niewoli

Dla jednych niewola oznaczała obozy koncentracyjne, pobyt w oflagach i stalagach. Dla innych wywózki i roboty przymusowe. W Prusach Wschodnich robotnikami przymusowymi stawali się przede wszystkim Polacy, Francuzi i Rosjanie. Dla niejednego z robotników przymusowych rosyjska ofensywa oznaczała nowe problemy.


Wielka ucieczka

Zima 1944/45 to dla mieszkańców Prus Wschodnich czas wielkiej ucieczki na zachód. Wielu z nich wybrało drogę morską. Największym pragnieniem było dostać się na jakikolwiek statek, a zwłaszcza na „MS Wilhelm Gustloff”…


Teraz Polska

Jedni się tego bali, inni skrycie o tym marzyli, jeszcze inni za to ginęli. Ale kiedy na ziemiach Prus Wschodnich nastała Polska, była przeważnie inna od wyobrażeń i marzeń.


My wy oni

Warmia i Mazury przez wieki były azylem dla uchodźców i przesiedleńców. Od zawsze istniały tu silne podziały nie tylko na tle wiary, języka i pochodzenia. Powojenna wędrówka ludów nadała tym podziałom nowy charakter.

 

 

 

 

 

 


Ja cię uczyć każę

Warmiacy i Mazurzy, zwłaszcza ci starzy, mówili po naszemu, czyli po polsku, ale z licznymi germanizmami i gwarowymi naleciałościami. Szkoła niemiecka nie tolerowała tego, a pierwsze szkoły polskie na Warmii powstały dopiero w 1929 roku. Konflikty były nieuniknione.


Szkoła Polska

Wieloletnie starania działaczy polskich doprowadziły do powstania w 1929 roku pierwszych polskich szkół na Warmii. Nie było ich wiele, a podjęcie w nich nauki i pracy wymagało wiele odwagi. Nauczyciele szkół polskich znaleźli się wśród pierwszych ofiar represji we wrześniu 1939 roku.


Pierwsza gwiazdka

Warmiacy, Mazurzy, repatrianci ze Wschodu, osiedleńcy z różnych stron Polski. Los sprawił, że przyszło im razem mieszkać i wspólnie obchodzić święta. Różne tradycje i obyczaje wymagały tolerancji i otwartości. Także podczas Wigilii.


Kto ty jesteś

Pytając Warmiaka i Mazura o to, kim jest lub kim się czuje, trzeba być przygotowanym na różne odpowiedzi. Zwłaszcza, jeśli w pytaniu kryje się podtekst narodowościowy. W niejednej rodzinie warmińskiej bywało przecież i tak, że jedno z rodzeństwa czuło się Polakiem, a drugie Niemcem. Może więc dlatego niektórzy twierdzą, że czują się przede wszystkim Warmiakami i Mazurami.


Tu czy tam

Powojenna wędrówka ludów sprawiła, że wiele miast i wsi dawnych Prus Wschodnich zostało zasiedlonych przez nowych mieszkańców. Fala wyjazdów do Niemiec, która kilka razy przetoczyła się przez Warmię i Mazury spowodowała, że rdzennych Warmiaków i Mazurów mieszka dziś w Polsce bardzo niewielu. Ciekawe, że ci, którzy zostali na swoim, nie rzadko tylko dlatego, że nie pozwolono im wyjechać, dziś tego nie żałują, a wielu z nich odczuwa prawdziwą dumę i satysfakcję z tej decyzji.

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Warmia i Mazury
na lata 2007-2013.

Polityka prywatności © 2013 Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie.
Projekt graficzny i wykonanie techniczne: CIRUTdesign.